Η απόσπαση προσοχής στη σημερινή ιατρική καθημερινότητα

Πηγή: Dermatology World | Ιούλιος 2019

Η ραγδαία αύξηση της χρήσης ηλεκτρονικών συσκευών σε συνδυασμό με τεχνολογίες και application που εξυπηρετούν εργασιακούς σκοπούς, όπως tablets, smartphones, έχουν δημιουργήσει το ιδανικό πλαίσιο για τη διάσπαση της προσοχής σε κάθε εργαζόμενο. Οι παρατηρήσεις των ειδικών προειδοποιούν πως η ενασχόληση με περισσότερα από ένα πράγματα ταυτόχρονα επιδεινώνει την κατάσταση.

Στη σημερινή εποχή, οι γιατροί αντιμετωπίζουν μεγάλη πίεση για να ανταπεξέλθουν σε περισσότερα και διαφορετικά πράγματα μέσα σε λιγότερο χρόνο. Η διάσπαση προσοχής εξελίσσεται σε κοινωνικό πρόβλημα και ο κλάδος της Υγείας δε μπορεί να αντισταθεί.

Ο Peter J. Papadakos, MD, συγγραφέας του “Distracting Doctoring: Returning to Patient Centered Care in the Digital Age”, πιστεύει πως το ζωτικής σημασίας γεγονός που έφερε το θέμα στο προσκήνιο του κλάδου της υγείας, ήταν το περαστικό που συνέβη το 2014 με τον αναισθησιολόγο του Ντάλας, ο όποιος χρησιμοποιούσε το iPad κατά τη διάρκεια χειρουργικής διαδικασίας, με αποτέλεσμα να μη συνειδητοποιήσει ότι τα επίπεδα του οξυγόνου στo αίμα του ασθενή είχαν πέσει επικίνδυνα, μέχρι που ήταν πολύ αργά πια.

Η Jennifer Gardner, MD, επίκουρος καθηγήτρια Ιατρικής και Δερματολογίας, στο University of Washington School of Medicine με τη σειρά της εξηγεί: «Επικρατεί η εντύπωση ότι πρέπει να είμαστε διαθέσιμοι 24/7, επειδή έχουμε την ικανότητα να απαντούμε σε οποιοδήποτε ζήτημα, οποιαδήποτε ώρα της ημέρας, τόσο μέσω email όσο και μέσω γραπτών μηνυμάτων. Αυτή είναι μια άποψη που προωθείται από τους εργοδότες. Στην ουσία, κάτι τέτοιο μάς απορροφά όλη την ενέργεια και την ικανότητα να συγκεντρωθούμε». Επιπρόσθετα, οι γιατροί είναι αναγκασμένοι να χρησιμοποιούν τις ηλεκτρονικές συσκευές για να πάρουν πληροφορίες για το ιστορικό του ασθενή, αποτελέσματα εργαστηριακών εξετάσεων, να δουν ακόμα και εικόνες και σημειώσεις ασθενών. Τέλος, αποτελεί μεγάλη διαφοροποίηση, το γεγονός ότι στο παρελθόν υπήρχε ένα όριο μεταξύ ανθρώπου και τεχνολογίας. Σήμερα, πρακτικά όλοι έχουν μαζί τους ένα smartphone όλη την ημέρα.

Οι ηλεκτρονικές συσκευές είναι εθιστικές

«Η τεχνολογία εκβιάζει το σύστημα της ντοπαμίνης μας», αναφέρει η Δόκτωρ Gardner. Γι΄ αυτόν το λόγο νιώθουμε ευάλωτοι όταν δεν απαντούμε στο κινητό ή σε ένα μήνυμα. Η τεχνολογία λειτουργεί στο υποσυνείδητο.

Η ντοπαμίνη ευθύνεται για το ότι ζητάμε και θέλουμε να τσεκάρουμε συνεχώς email και social media. «Δεν είμαστε ποτέ αρκετά σίγουροι για το πότε και από ποιον θα λάβουμε κάποιο μήνυμα, γι’ αυτό και συνεχίζουμε να τσεκάρουμε», δηλώνει ο Shelley Rizzo (MSN, CPHRM, υπεύθυνος για την ασφάλεια των ασθενών, ο οποίος εκπροσωπεί την Doctors Company σε θέματα διάσπασης της ιατρικής προσοχής. Όταν η συσκευή μας χτυπήσει, ξέρουμε ότι μας περιμένει επιβράβευση. Η προσμονή μάλιστα, είναι πολλές φορές ισχυρότερη και από την επιβράβευση. Η στιγμιαία ευχαρίστηση που λαμβάνει κάποιος από το μήνυμα ή το email οδηγεί στη συνεχόμενη συμπεριφορά της ζήτησης. Και τελικά αυτό αποτελεί το φαύλο κύκλο της ντομαμίνης. Η συνεχής διέγερση της ντοπαμίνης βέβαια, μπορεί να είναι εξουθενωτική και να προκαλέσει απώλεια συγκέντρωσης.

Οι συνέπειες της απόσπασης της προσοχής

Σε αυτό το σημείο είναι πολύ σημαντικό να αναφέρουμε ότι η ικανοποίηση του ασθενή συνδέεται άμεσα με την ποιότητα της διάδρασης μεταξύ του ίδιου και του γιατρού. Δυστυχώς όμως, το ηλεκτρονικό αρχείο υγείας δε βοηθάει πάντα στη συγκέντρωση του γιατρού, καθώς δημιουργεί τον «ηλεκτρονικό ασθενή» (e-patient), εκείνον δηλαδή που υπάρχει ηλεκτρονικά και όχι ζωντανά μπροστά στο γιατρό. Ο Δόκτωρ Papadakos αναφέρει χαρακτηριστικά: «Αντί να υπάρχει απευθείας επικοινωνία και ουσιαστική ανθρώπινη αλληλεπίδραση με τον ασθενή, ο γιατρός ασχολείται με το να τσεκάρει αυτοματοποιημένα κουτάκια online και να πληκτρολογεί σημειώσεις». Αυτό αποτελεί μια μεγάλη βλάβη στη σχέση γιατρού και ασθενή.  

Η ενασχόληση με περισσότερα από ένα πράγματα τη φορά είναι μύθος

Οι άνθρωποι πολλές φορές καυχιούνται για το ότι μπορούν να κάνουν πολλά πράγματα ταυτόχρονα αλλά μελέτες αποδεικνύουν ότι αυτό δεν είναι καλό, τελικά. Το multitasking οδηγεί τους ανθρώπους σε περισσότερα λάθη και στην όλο και μικρότερη απορρόφηση πληροφορίας, κάτι που παρεμποδίζει την ικανότητα του ανθρώπου να λύσει τα προβλήματα ή να είναι δημιουργικός. Μελέτες δείχνουν ότι μπορεί να χρειαστεί παραπάνω από 30 και 40 λεπτά για να επιστρέψεις σε αυτό που είχες ξεκινήσει όταν απέσπασαν την προσοχή σου.

Η συνεχής διάσπαση της προσοχής οδηγεί στην υπερκόπωση και το burnout

«Συμφωνά με μελέτες, η διάσπαση της προσοχής ενδέχεται να συνδέεται με την ένταση της δουλειάς που απαιτείται από τους γιατρούς, γεγονός που οδηγεί στην εξουθένωσή τους και το burnout», αναφέρει ο Steven Chinn, DPM, MS. MBA, διοικητικός διευθυντής στο Stanford Health Care και κλινικός αναπληρωτής καθηγητής στο Stanford School of Medicine. «Όταν στιγμιαία αποσπάται η προσοχή σου αλλοιώνεται ταυτόχρονα και η ικανότητά σου στη λήψη σωστών αποφάσεων, στο να είσαι δημιουργικός, στο να βρίσκεις νόημα και χαρά σε αυτό που κάνεις, να έχεις ενσυναίσθηση και τελικά καταλήγεις στο burnout», δηλώνει η Dr Gardner.

Kaiser Permanente’s Κατευθυντήριες Οδηγίες

Ο μεγαλύτερος φορέας πρωτοβάθμιας περίθαλψης στις ΗΠΑ “Kaiser Permanente” ανέπτυξε τις κατευθυντήριες οδηγίες για την κλινική επικοινωνία μεταξύ ιατρού και  ασθενή ως εξής:

  • Δώστε τη δυνατότητα στον ασθενή να κοιτάξει μαζί σας. Τοποθετήστε την οθόνη του υπολογιστή με τέτοιον τρόπο ώστε να μπορεί να βλέπει και ο ασθενής. Προσκαλέστε τον να δει ο ίδιος τις πληροφορίες, και να τις επιβεβαιώσει κατά την εισαγωγή.
  • Οπτική επαφή. Υποδεχτείτε τον ασθενή και συνεχίστε να έχετε οπτική επαφή μαζί του.
  • Αξιολογήστε τον υπολογιστή ως εργαλείο. Επιτρέψτε στον ασθενή να γνωρίζει τον τρόπο που ο υπολογιστής μπορεί να βελτιώσει την ιατρική φροντίδα.
  • Εξηγήστε τι ακριβώς κάνετε. Ενημερώστε τον ασθενή για ενέργειες και αποφάσεις, όπως για εργαστηριακές εξετάσεις.
  • Πραγματοποιήστε αποσύνδεση και ενημερώστε τον ασθενή για να γνωρίζει ότι προστατεύονται οι πληροφορίες του.

Κλείνοντας, θα προσθέταμε με τη σειρά μας «κρατήστε τη σωστή απόσταση από το κινητό ή τον υπολογιστή σας όταν ασκείτε ιατρική».

Εκ Μέρους της Ελληνικής Δερματολογικής & Αφροδισιολογικής Εταιρείας. www.edae.gr

Δημοσιεύθηκε στα ΝΕΑ ΤΗΣ ΕΔΑΕ | Τεύχος 54 | Ιούλιος - Δεκέμβριος 2019